آخرین آمار بانک جهانی نشان میدهد؛ اقتصاد ایران با GDP حقیقی ۱۹۲ میلیارد دلاری در حال حاضر رتبه ۵۱ جهان را دارد. یعنی نصف امارات یا حتی یک چهارم ترکیه! آماری شوکبرانگیز برای ایران؛ کشوری که قرار بود تا سال ۱۴۰۴ اولین قدرت منطقه باشد و یکی از قدرتهای اقتصادی جهان، حالا در رتبه پنجاه […]
آخرین آمار بانک جهانی نشان میدهد؛ اقتصاد ایران با GDP حقیقی ۱۹۲ میلیارد دلاری در حال حاضر رتبه ۵۱ جهان را دارد. یعنی نصف امارات یا حتی یک چهارم ترکیه! آماری شوکبرانگیز برای ایران؛ کشوری که قرار بود تا سال ۱۴۰۴ اولین قدرت منطقه باشد و یکی از قدرتهای اقتصادی جهان، حالا در رتبه پنجاه و یکم جهان قرار گرفته است.
این آمارنشان می دهد تولید ناخالص داخلی ایران کاهش یافته اما آمارهای صندوق بینالمللی پول نشاندهنده افزایش تولید ناخالص داخلی است. دلیل این تفاوت را باید در نرخ چندگانه ارز جستوجو کرد که علاوه بر همه مشکلات داخلی، سازمانهای بینالمللی را نیز در محاسبه تولید ناخالص داخلی دچار اشتباه کرده است.
بحث درباره اندازه اقتصاد ایران و رتبه اقتصادی کشورمان در مقایسه با سایر کشورها بار دیگر داغ شده است. اکنون این پرسش مطرح شده که ایران در مقایسه با سایر کشورها چه جایگاه اقتصادی دارد؟
اکنون که اندازه اقتصاد ایران به موضوعی پر بحث تبدیل شده، دلیلش انتشار آمارهای بهروز شده بانک جهانی است که بر اساس آن تولید ناخالص داخلی کشورمان در سال ۲۰۲۰ برابر با ۱۹۲ میلیارد دلار بوده است. این در حالی است تولید ناخالص داخلی ایران در سال گذشته ۲۵۸ میلیارد دلار اعلام شده بود و بنابراین بر اساس آمار جدید، تولید ناخالص داخلی در سال گذشته میلادی به سطح سال ۲۰۰۴ بازگشته است. اما واقعاً اقتصاد ایران تا این اندازه کوچک شده است؟
محاسبه GDP توسط نهادهای داخلی هر کشوری انجام میشود. به طور مثال در ایران بانک مرکزی و مرکز آمار سالانه این شاخص را محاسبه میکنند. سپس همین آمار برای مقایسه کشورها در سطح جهان به دست نهادهایی همچون صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی میرسد. آنها هم اقدام به انتشار لیست رتبه بندی شده کشورهای جهانی در شاخص GDP میکند.
البته شاخص تولید ناخالص داخلی هر کشور ابتدا بر اساس واحد پولی همان کشور محاسبه میشود. یعنی بانک مرکزی ایران شاخص GDP را بر اساس ریال گزارش میکند؛ در کشورهای اروپایی این شاخص برحسب یورو اعلام میشود؛ هند به روپیه، چین به یوآن، ژاپن به ین و آمریکا هم به دلار گزارش میدهند. ولی در گزارشهای جهانی برای مقایسه کشورها، تولید ناخالص داخلی بر اساس نرخ دلار و قدرت برابری خرید محاسبه میشود.
مشکل این بود که تا اینجا، درآمد محاسبه شده ریالی کشور ما با دلار ۴۲۰۰ تومانی تبدیل میشد. همین باعث شده بود میزان تولید ناخالص داخلی ایران بیش از حد واقعی نشان داده شود. برای مثال به پشتوانه همین آمار، سال ۲۰۲۰ ایران در گزارش صندوق بینالمللی پول اقتصاد بیستودوم جهان معرفی شده بود. حالا اما بانک جهانی این آمار را با نرخ حقیقی دلار محاسبه کرده است.
عدد GDP ایران در این محاسبه شوکهکننده است. تنها ۱۹۲ میلیارد دلار! این یعنی اندازه اقتصاد ایران با نزدیک ۸۵ میلیون نفر جمعیت، نصف امارات، یک چهارم ترکیه و یک صدم آمریکاست!
علت افت شدید تولید ناخالص داخلی ایران تورم بالا، عدم سرمایهگذاری خارجی، افت جریان صادرات و واردات و قطع جریان سرمایه است، حالا دیگر بازار هدف برای ما بسیار کم شده و حتی در جذب سرمایهگذار خارجی هم بسیار محدود خواهیم بود.
- نویسنده : حسین کوه زاد
Sunday, 8 September , 2024